Press Enter to Search

âb-ı hayat

"Geçmişten Günümüze İstanbul'da Su ve Su Kültürü" başlığı altında derlenen yazıların ana ilgi alanını; son derece kısıtlı su kaynaklarına sahip büyük bir şehirde yaşayan insanların, içmek ya da günlük ihtiyaçlarını karşılamak için gereksinim duydukları tatlı suların temin edilmesi, yani şehre ulaştırılması ve kullanıma sunulması oluşturmaktadır.

Şehrin içinde bulunan ya da şehrin dışında bulunup çeşitli yollarla kullanıma sunulan tatlı suların yolculuğunun anlatımı, bu çabanın şehrin ve insanların üzerinde bıraktığı mimari ve düşünsel izlerin takip edilmesi anlamına gelmektedir.

Yukarıda tanımlanan ilgi ve sınırlılıklardan dolayı, bu makalede Hellen ve Geç Roma dönemlerinin Byzantionu'nun veya Bizans döneminin Konstantinopolisi'nin su mimarlığından geriye kalan bütün kalıntıların işlevsel ya da sanatsal açıdan incelenmesi değil, kendiliğinden ortaya çıkmış, ama her biçimde, içinde yaşayan insanların süreklilik gösteren çabalarının ve yaşamlarının aynası olabilecek bilgilerin bir araya getirilmesi amaçlanmıştır.

Sultan IV. Mehmed Tuğralı Berat
Celî Divanî hat ile 7 satır olarak, H. 1080 (M.1669-70) yılında yazılmıfltır. Berat; Köprülü Fazıl Ahmed Pafla tarafından 1669’da feth edilen Kandiye kalesinde kiliseden camiye çevrilen Fazıl Ahmed Pafla Camii’nde kullanılmak üzere kalenin on lülelik suyundan bir lülenin camide kullanılmak üzere tahsis edilmesine iliflkindir. Ölçü: 143.5 x 54 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 2242
Sultan III. Ahmed Tuğralı Mülknâme
Celî Divanî hat ile 8 satır olarak, H. 1126 (M.1714-15) yılında yazılmıfltır. Mülknâme; III. Ahmed’in annesi Gülnûfl Valide Sultan tarafından Üsküdar’da yaptırılan cami, imaret, çeflme ve sebillerde kullanılmak üzere Çamlıca’daki “Üçpınar” dan iki masura su tahsis edilmesine iliflkindir. Ölçü: 185 x 75 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 2386
Sultan I. Mahmud Tuğralı Berat
Celî Divanî hat ile 8 satır olarak, H. 1166 (M.1752-53) yılında yazılmıştır. Berat; Tophane’deki Kurflunlu Camii’ nde kullanılmak üzere tahsis edilen suya ilişkindir. Ölçü: 123 x 57 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 2248
Sultan I. Mahmud Tuğralı Berat
Celî Divanî hat ile 16 satır olarak, H. 1167 (1753-54) tarihinde yazılmıştır. Berat; Nuruosmaniye Camii’ne Ferhad Paşa çiftliği civarından su getirilmesi ve bu suyun sonsuza dek akıtılmasına ilişkindir. Ölçü: 195 x 80 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 2241
Çeşme Kitabesi
Okunuşu: “Ve ce’alnâ mine’l-mâi küllü şey’in hayy” (Enbiya Suresi/30. Ayet) Anlamı: Her canlı şeyi sudan yarattık. Tarih: H.1298 (M.1880-81) Hattat: “Ketebehû Mehmed Ferîd” Hat: Celi Sülüs Ölçü: 51.5 x 72 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 299
Çeşme Kitabesi
Okunuşu: “Bismillahirrahmanirrahim. Aynen yeşrebu bihâ ibâdullahi yufeccirûnehâ tefcîrâ” (insan Suresi/6. Ayet) Anlamı: Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. (Bu,) Allah’ın has kullarının içtikleri ve akıttıkça akıttıkları bir pınardır. Hattat: “Ketebehû Ömer Vasfi” / Hat: Celi Sülüs Ölçü: 53 x 110 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 1240
Çeşme Kitabesi
Okunuşu: “Aynen yeşrebu bihâ ibâdullahi yufeccirûnehâ tefcîrâ” (İnsan Suresi/6. Ayet) Anlamı: (Bu,) Allah’ın has kullarının içtikleri ve akıttıkça akıttıkları bir pınardır. Hat: Celi Sülüs Ölçü: 52.5 x 128.5 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 278-B
Çeşme Kitabesi
Okunuşu: “Aynen yeşrebu bihâ ibâdullahi yufeccirûnehâ tefcîrâ” (İnsan Suresi/6. Ayet) Anlamı: (Bu,) Allah’ın has kullarının içtikleri ve akıttıkça akıttıkları bir pınardır. Tarih: H.1228 (M.1813) Hattat: “Ketebehû Mustafa Râkım ğufire lehû” Hat: Celi Sülüs Ölçü: 50.5 x 164 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 1258
Çeşme Kitabesi
(Tuğra) ll. Abdülhamid, (Tuğra) II. Mahmud Tuğrası (Vecealna minel ma-i külli şeyin hay) İş bu çeşme cennetmekân Firdevs-i âşiyân Sultan Mahmud Han Gazi aleyhi rahmetü’l –Bâri Efendimiz hazretlerinin zamân-ı adl-efzân hümâyunlarında Allah verdi Hoca Nazret tarafından tesisi ve inşa edilmiş ve teâkub-ı eyyâm u leyâl hasebiyle Müşerref harab olmuş olmasına mebnî halîfe-i muazzam ve müfahham padişah-ı a’del ve erham Abdülhamid Han Efendimiz hazretlerine isticlâb-ı daavât-ı hayr marsadıyla bâni-i evvel hafidi Allah verdi Nazret Efendi tarafından tecdiden tamir ve inşa edilmiş ...
Çeşme
Okunuşu: “Sâhibu’l hayrât ve’l hasenât emr-i hakla türlü emrâz geldi Benim tenime bulmadı sıhhat vücûdum sebeb oldu mevtime âkibet Erdi ecel rıhlet göründü canıma okuyup bir Fâtiha irsal edeler ruhuma Yanbukda vefat eden merhum el-hac Halil Efendi’nin rûhiçun el-Fatiha” Sene 1255” (M.1839-40) Hat: Celi Sülüs Ölçü: 188.5 x 67 cm Türk ve İslam Eserleri Müzesi Envanter No: 269
t Twitter f Facebook g Google+